VO-ING Digitaal: Donderdag 13 augustus - Tentoonstelling Gerard van Honthorst, In alles anders dan Rembrandt, Centraal Museum Utrecht

Er zijn nog plaatsen beschikbaar

Let op: Heb je de link in de nieuwsbrief gebruikt, dan hoef je niet in te loggen. Klik op "Deelnemen" om je in te schrijven.

VO-ING Digitaal: Donderdag 13 augustus - Tentoonstelling Gerard van Honthorst, In alles anders dan Rembrandt, Centraal Museum Utrecht.

Een digitale lezing op donderdagavond 13 augustus in combinatie met een rondleiding in Centraal Museum te Utrecht op vrijdag 21 augustus 2026.

Voor deze bijzondere expositie in het Centraal Museum werkt VO-ING Digitaal samen met Michiel Kersten van Artetcetera.

Introductie

Gerard van Honthorst (1592-1656). 

Ten onrechte grotendeels vergeten
In Nederland zullen weinig mensen verheugd uit hun stoel omhoog veren wanneer zij lezen dat het Centraal Museum in Utrecht een overzicht van het werk van de Utrechtse kunstenaar Gerard van Honthorst georganiseerd heeft. In tegenstelling tot Rembrandt, Frans Hals, Johannes Vermeer, Paulus Potter en Jan Steen roept de naam van deze kunstenaar weinig spontane associatie met zijn werk op. Zeg Rembrandt en iedereen roept: De Nachtwacht. Bij de naam Johannes Vermeer duikt in ieders gedachten onwillekeurig Het Meisje met de Parel op. Noem de naam van Paulus Potter en iedereen denkt aan De Stier. Bij de naam van Gerard van Honthorst tovert het visuele geheugen geen beelden in herinnering. Dat is niet alleen jammer, het is eigenlijk ten onrechte. Met een grote overzichtstentoonstelling brengt het Centraal Museum hier verandering in, want hij was de succesvolste schilder en tekenaar in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden met een grote internationale, adellijke klantenkring.

Op naar Rome
Na zijn opleiding bij de belangrijke Utrechtse schilder en tekenaar Abraham van Bloemaert ging Van Honthorst in 1616 naar Rome net als vele schilderende stadgenoten. In de Eeuwige stad werd het werk Michelangelo en Rafael ijverig bestudeerd, maar het meest tot de verbeelding van de Noordelingen sprak het rauwe realisme van Caravaggio aan. Ook Van Honthorst was in zijn ban. Van meet af aan was de Utrechtse schilder succesvol in Rome en kreeg vele opdrachten voor altaarstukken, onder andere voor de Santa Maria della Scala. Het paleis van de puissant rijke Vincenzo en Benedetto Giustiniani was lange tijd het onderkomen van Gerard van Honthorst. De collectie van de gebroeders Giustiniani met ruim 600 schilderijen gaf Van Honthorst alle gelegenheid zich artistiek te laven aan de belangrijkste meesters van dat moment.  In deze jaren excelleerde Van Honthorst in nachtelijk voorstellingen verlicht door een kaars. Met dit vernieuwend werk verdiende hij de bijnaam Gerardo delle Notte.

Meester van de gulle lach
In 1620 is Van Honthorst terug in Utrecht. Niet lang daarna trouwt hij en wordt hij lid van het gilde. Stilistisch en thematisch gaat het roer volledig om en rolt de ene na de andere speelse en uitdagende herderinnetje van zijn ezel. De markt deze voor gul lachende deernen is blijkbaar onverzadigbaar. De donkere kleuren van de nachtelijk voorstellingen hebben plaatsgemaakt voor heldere, sprekende kleuren. In vele voorstellingen zitten visuele grapjes verscholen die langs de randen het fatsoen schuren en een vleug ondeugende erotiek. Ondertussen volgt de ene na de andere prestigieuze opdracht voor portretten van vorstelijke opdrachtgevers, zoals van bisschop Antonius Triest voor een altaarstuk in de Sint-Baafskathedraal in Gent.

Europese adellijke elite
Koning Karel I van Engeland, Elisabeth van de Palts (zuster van Karel I), Amalia van Solms, Dudley Carleton, de Engels gezant in Nederland bestelden portretten bij Van Honthorst. Het grote schilderij van Karel I met zijn gemalin Henriëtta Marie als Apollo en Diana met aan hun voeten George Villiers, de hertog van Buckingham, die de personificaties van de Artes Liberales (vrije kunsten) naar het koninklijk echtpaar leidt is daarvan de beroemdste. De Engels koning was zo verrukt met het schilderij, dat zich nu in Hampton Court bevindt, dat hij Van Honthorst overlaadde met geschenken naast de al vorstelijke vergoeding voor het schilderij. Voor Amalia van Solms schilderde hij vele statieportretten en werkte Gerard mee aan de decoratie van de Oranjezaal van Huist ten Bosch. Er ontstond zoveel vraag naar deze statieportretten en kopieën daarvan dat hij een dépendance opende in Den Haag.

Grootse tentoonstelling
Utrecht heeft voor deze tentoonstelling met zo’n 60 schilderijen en 30 tekeningen de beurs heel fors opengetrokken.  Er zijn bruiklenen uit Nederlands, België, Italië, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. De fraaie inrichting deelt het werk op een heldere wijze chronologische en thematisch in. Met goede tekst en een catalogus zonder al te veel jargon, is dit het ultieme voorbeeld van een goede tentoonstelling.

Lezing en rondleiding
In de online lezing op 13 augustus leidt kunsthistoricus Michiel Kersten het werk van Van Honthorst in en plaatst het in de context van de Utrechtse caravaggisten, een groep schilders die in de eerste decennia van de 17^de eeuw naar Rome trokken, waaronder Hendrick ter Brugghen, Dirck van Baburen, Matthias Stom en Jan van Bijlert.  Verder veel aandacht voor de liefde in de tweede kwart van de 17^de eeuw voor pastorale onderwerpen in de kunst. Op 21 augustus bezoeken wij het museum.

Data/Tijden:

Donderdag 13 augustus 2026, 20.00 – 21.30 uur
Digitale Lezing Gerard van Honthorst

Vrijdag 21 augustus 2026 10.30 uur - 12.45 uur
Rondleiding Centraal Museum Utrecht

Programma rondleiding Centraal Museum Utrecht:

10:30 uur – Ontvangst in het museumcafé om 10:30 uur met koffie of thee en gebak (inbegrepen in de prijs)
11:30 uur – Begin rondleiding tentoonstelling
12:45 uur – Einde rondleiding rondleiding in 2 groepen

U heeft de keuze om u in te schrijven voor alleen de digitale lezing of voor de combinatie van de lezing met de rondleiding (eventueel met 1 introducee).
Let op: bij digitaal EN het bezoek aan het museum: kies eerst een ticket voor digitaal en dan het ticket voor het bezoek. Bij het bezoek kunt u ook 2 personen selecteren. (Digitaal 1)

Kosten:
Voor de digitale lezing rekenen wij een eigen bijdrage van € 12,50 per deelnemer (inclusief btw).
Voor de rondleiding rekenen wij een eigen bijdrage van € 17,50 per persoon (inclusief  btw).

Attentie: U regelt zelf uw toegangsbewijs
Toegang met Museumkaart € 6,- zonder Museumkaart € 18,- en met de pas van de Vriendenloterij zelfs gratis.
Let op: U koopt zelf uw toegangsbewijs online via:  https://tickets.centraalmuseum.nl/nl/tickets

Adres en bereikbaarheid
Het Centraal Museum Agnietenstraat 1 3512 XA Utrecht 

• Vanaf het Centraal Station rijdt 2x per uur een bus lijn 2 naar het museum.  
• Ook kunt u vanaf het Centraal Station met de trein of tram naar station Utrecht Vaartsche Rijn nemen (een ritje van 2 minuten). Vandaar is het circa 10 minuten lopen naar het museum.

Bij de fysieke rondleiding is er plaats voor maximaal 24 deelnemers.
De combinatie van digitale lezing en rondleiding vindt alleen doorgang bij tenminste 12 deelnemers.

Informatie
Nadat u zich heeft ingeschreven ontvangt u per e-mai; een bevestiging en circa 1 week voorafgaand aan de sessie een e-mailbericht met de link en nadere instructies.

De sluitingsdatum voor kosteloos uitschrijven is 6 augustus 9.00 uur.

Disclaimer
Deelnemers aan enig evenement of activiteit van de VO-ING vrijwaren de VO-ING en haar organisatoren voor schadeaanspraken direct of indirect voortvloeiende uit hun deelname aan een VO-ING activiteit.
De VO-ING aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor schade en/of letsel. De deelnemers aan de activiteit(en) doen zulks geheel voor eigen rekening en risico.
Je kunt tot de sluitingsdatum voor inschrijven kosteloos annuleren. Na die datum zijn er kosten door de vereniging gemaakt en is kosteloos annuleren niet meer mogelijk.
Hou daar rekening mee als je deelneemt aan een activiteit!